Dla wielu maturzystów rozszerzony angielski to niemal automatyczny wybór, oparty na latach oglądania seriali i dobrej intuicji. Sęk w tym, że na egzaminie bierna znajomość języka oraz intuicja to za mało. O wysokim wyniku decyduje precyzja w zadaniach sprawdzających gramatykę i słownictwo, znajomość bardziej zaawansowanych konstrukcji i trzymanie się reguł wypowiedzi pisemnej. Poniżej pokazujemy, za co dokładnie przyznawane są punkty i rozpisujemy ostatnie trzy miesiące nauki na czytelny, cotygodniowy plan pracy.
Termin, czas trwania i punktacja
Matura na poziomie rozszerzonym w 2027 roku odbędzie się w piątek, 7 maja o godzinie 9:00.
- Czas trwania: 150 minut (2,5 godziny)
- Maksymalna liczba punktów: 60
- Próg zaliczeniowy: brak
Co warto wiedzieć: na rozszerzeniu nie obowiązuje próg 30%, znany z matur podstawowych. Każdy punkt podnosi Twój wynik w rekrutacji na studia, ale niski rezultat nie blokuje otrzymania świadectwa, o ile zdasz egzaminy obowiązkowe.
Termin dodatkowy przypada w czerwcu; wyniki poznasz 9 lipca 2027 roku.
Jak wygląda arkusz na poziomie rozszerzonym?
Cały arkusz składa się z części testowej (47 punktów) oraz wypracowania (13 punktów). Podział na poszczególne części wygląda następująco:
- Rozumienie ze słuchu, 15 zadań / punktów (25% wyniku): zadania na podstawie nagrań trwających łącznie około 30 minut, odtwarzanych dwukrotnie. Tempo jest szybsze niż na podstawie; pojawiają się różne warianty wymowy i zadania sprawdzające wyciąganie wniosków.
- Rozumienie tekstów pisanych, 18 zadań / punktów (30% wyniku): zadania na podstawie długich tekstów publicystycznych i literackich. Może to być np. wybór jednej z czterech odpowiedzi, dopasowywanie nagłówków lub pytań do akapitów oraz wstawianie w tekst zdań, które z niego usunięto.
- Znajomość środków językowych, 14 zadań / punktów (23% wyniku): zadania obejmujące pytania zamknięte i otwarte. Pojawiają się tu m.in. przekształcanie zdań z użyciem podanego słowa, tworzenie wyrazów pochodnych (np. happy – happiness), tłumaczenie fragmentów zdań, uzupełnianie zdań podanymi wyrazami w odpowiedniej formie gramatycznej oraz dobieranie jednego słowa pasującego do kilku zdań.
- Wypowiedź pisemna, 13 punktów (22% wyniku): jeden tekst na 200-250 słów, na temat wybierany spośród dwóch propozycji. Może to być rozprawka, artykuł publicystyczny lub list formalny. Każdy temat zawiera dwa elementy, które należy szczegółowo omówić.
Na czym szczególnie skupić się na rozszerzeniu?
Rozszerzenie wymaga zmiany podejścia w dwóch kluczowych obszarach.
1. Przejście od biernej do aktywnej znajomości języka: Zadania otwarte w części sprawdzającej znajomość środków językowych (gramatyki i słownictwa) wymagają precyzji w zapisie. Zrozumienie sensu zdania to dopiero początek; trzeba jeszcze bezbłędnie zastosować odpowiednią formę gramatyczną albo poprawnie przekształcić wyraz.
2. Strategia przy wypowiedzi pisemnej: W arkuszu znajdują się dwa tematy, a do każdego przypisana jest forma: list formalny, rozprawka albo artykuł publicystyczny. Warto w trakcie przygotowań sprawdzić, która forma wychodzi Ci najlepiej, i poświęcić jej najwięcej treningu. Zasady pisania wszystkich trzech trzeba jednak znać, bo może się zdarzyć, że temat, o którym masz najwięcej do powiedzenia, będzie wymagał formy, którą ćwiczyłeś najmniej.
Praca ze słownictwem i strukturami na wyższym poziomie
Na rozszerzeniu oceniane jest bogactwo językowe, czyli różnorodność użytych słów i struktur, obok samej poprawności.
- Zestawy synonimów: zamiast powtarzać podstawowe słowa, przygotuj do nich alternatywy. Zamiast important używaj significant, crucial czy essential.
- Kolokacje i związki frazeologiczne: ucz się typowych połączeń wyrazowych, np. make a decision (zamiast do a decision) czy heavy rain (zamiast strong rain) i zbieraj wyrażenia pasujące do tematów maturalnych, takich jak media, technologia, edukacja, środowisko czy relacje międzyludzkie.
- Zaawansowana gramatyka w praktyce: zwróć uwagę na struktury rzadko używane w mowie codziennej, ale cenione w tekstach pisanych:
- inwersja po wyrażeniach przeczących: Never have I seen such a mess (zamiast I have never seen such a mess),
- tryby mieszane w zdaniach warunkowych, łączące przeszłość z teraźniejszością, np. If I had studied harder, I would be more confident now,
- imiesłowowe równoważniki zdań: Having finished the report, she went home (zamiast After she had finished the report, she went home).
Pamiętaj: logika i spójność w tekście są ważniejsze niż samo słownictwo. Wypowiedź pisemna na rozszerzeniu jest oceniana pod kątem treści, spójności i logiki, zakresu środków językowych oraz poprawności. Bogaty w trudne słowa, ale chaotyczny tekst dostanie mniej punktów niż prostsza, ale logicznie poprowadzona praca. Dlatego krótki plan przed pisaniem jest tu równie ważny jak dobór słownictwa.
Plan pracy do 7 maja
Punktem startowym dla poniższego 90-dniowego harmonogramu jest 5 lutego.
Faza 1: diagnoza, słuchanie i baza słownictwa (od 5 lutego do 6 marca)
Tydzień 1: rozwiąż jeden arkusz rozszerzony z ubiegłych lat w warunkach domowych. Zobaczysz, w jakich zadaniach tracisz najwięcej punktów, i to właśnie wyznaczy kierunek Twoich powtórek.
Tydzień 2 (rozumienie ze słuchu): pracuj z nagraniami CKE. Po rozwiązaniu zadania otwórz transkrypcję nagrania, dostępną na stronie CKE razem z zasadami oceniania, przeczytaj tekst i wypisz zwroty, przez które umknął Ci sens wypowiedzi.
Tydzień 3-4 (czytanie i słownictwo): przy czytaniu tekstów skup się na kolokacjach i czasownikach złożonych (phrasal verbs). Buduj własne listy synonimów do najczęściej używanych słów.
Faza 2: środki językowe i pisanie (od 7 marca do 5 kwietnia)
Tydzień 5-6 (gramatyka i Use of English): ćwicz parafrazy, słowotwórstwo i zaawansowane struktury gramatyczne, takie jak inwersja. Pomocne mogą być publikacje przygotowane pod rozszerzenie, np. Vademecum Teraz Matura z Nowej Ery.
Tydzień 7-8 (dłuższa wypowiedź pisemna): w ciągu tych dwóch tygodni napisz po jednym tekście na 200-250 słów w każdej z trzech form: rozprawkę, artykuł i list formalny. Za każdym razem ułóż plan przed rozpoczęciem pisania i pilnuj, aby omówić oba elementy podane w poleceniu. Poproś nauczyciela o sprawdzenie prac pod kątem spójności.
Faza 3: arkusze na czas (od 6 do 28 kwietnia)
Rozwiązuj pełny arkusz (150 minut) co 4-5 dni, żeby oswoić się z tempem egzaminu. Możesz wykorzystać np. Arkusze maturalne Nowej Ery dla poziomu rozszerzonego.
Faza 4: ostatni tydzień (od 29 kwietnia do 7 maja)
Zrezygnuj z robienia nowych testów. Przejrzyj zgromadzone listy słówek, repetytorium gramatyczne i swoje najczęstsze błędy. Ostatnie dni to czas na wyciszenie i regenerację.
8 tygodni powtórek: ile czasu dziennie przeznaczyć na naukę?
W fazach 1 i 2, czyli przez pierwsze 8 tygodni, wystarczą 45–60 minut nauki dziennie. Krótka, codzienna praca z konkretnym typem zadania, np. ze słowotwórstwem i transformacjami, daje lepsze efekty niż jednorazowy maraton w weekend. W fazie 3 codzienną naukę zamieniasz na pełną, 2,5-godzinną sesję z arkuszem raz na kilka dni.
Jak kontrolować postępy?
Załóż osobny zeszyt lub plik na błędy ze środków językowych. Zapisuj w nim każdą źle zrobioną transformację, błędnie przekształcone słowo czy przeoczoną lukę, a obok poprawną wersję i krótką regułę, która ją wyjaśnia. Przed rozwiązaniem kolejnego arkusza próbnego przeczytaj tę listę. Powtarzające się pomyłki to punkty, które najłatwiej odzyskać.
Po każdym arkuszu próbnym zapisz też wynik osobno dla każdej części: słuchania, czytania, środków językowych i wypowiedzi pisemnej. Po kilku tygodniach zobaczysz, która część się poprawia, a która stoi w miejscu i potrzebuje więcej uwagi.
Na koniec
Na rozszerzeniu punkty zdobywa się precyzją, spójnością i regularną pracą. Rozpisz swoje 90 dni, prowadź zeszyt błędów i sprawdzaj wyniki po każdym arkuszu. Wtedy, 7 maja, stanie się dniem, w którym pokażesz, ile już umiesz.
