Drodzy rodzice,
jak nauczyć dziecko zarabiania, odpowiedzialności i samodzielności finansowej?
To pytania zadaje sobie wielu rodziców, szczególnie wtedy, gdy ich dzieci wkraczają w okres dorastania i coraz częściej chcą samodzielnie decydować o swoich wydatkach.
Wielu nastolatków coraz częściej dąży do większej niezależności finansowej i chce samodzielnie decydować o tym, na co przeznacza swoje pieniądze. Chcą kupować ubrania, kosmetyki czy gadżety, rozwijać własne pasje i odkładać pieniądze na wymarzone zakupy, nie prosząc za każdym razem rodziców o wsparcie. Ta naturalna potrzeba samodzielności stwarza doskonałą okazję, aby pokazać młodym ludziom, że własne pieniądze można zdobywać nie tylko poprzez otrzymywanie kieszonkowego, ale również dzięki zaangażowaniu, rozwijaniu umiejętności i podejmowaniu odpowiednich do wieku aktywności. Nie zawsze musi to oznaczać tradycyjną pracę wakacyjną. Czasami wystarczy pomysł, konkretna umiejętność i pomoc rodziców w znalezieniu bezpiecznej okazji do zdobycia pierwszych pieniędzy i świadomego zarządzania nimi.
Warto przy tym zastanowić się nad rodzicielskim podejściem do kieszonkowego oraz przekonaniem, że młody człowiek jest jeszcze za młody na zarabianie, a jego jedynym obowiązkiem powinna być nauka. Odpowiednio dobrane do wieku i możliwości aktywności zarobkowe nie muszą stać w sprzeczności
z edukacją – mogą ją uzupełniać, ucząc odpowiedzialności, przedsiębiorczości i szacunku do pracy.
Kiedy rozpocząć rozmowy z dzieckiem o pracy i zarabianiu?
Nie ma jednego właściwego momentu, ale warto stopniowo wprowadzać te zagadnienia, dostosowując je do wieku i dojrzałości dziecka. Kieszonkowe może być pierwszą lekcją zarządzania pieniędzmi, jednak warto wyjaśnić nastolatkowi różnicę między otrzymywaniem pieniędzy a zarabianiem ich w zamian za wykonaną pracę. Dobrze jest też wyjaśnić, że codzienne obowiązki domowe, takie jak sprzątanie własnego pokoju czy odkładanie zakupów na miejsce są naturalną częścią życia rodzinnego i nie powinny wiązać się z dodatkowym wynagrodzeniem.
Od czego warto zacząć?
Możliwości jest wiele. Poniżej kilka podpowiedzi:
1. Pomoc sąsiadom i znajomym rodziny.
Jednym z najprostszych sposobów zdobycia pieniędzy może być pomoc osobą, które dziecko zna
i którym rodzice ufają. W zależności od wieku, umiejętności i okoliczności nastolatek może zaproponować: podlewanie roślin i dbanie o nie podczas nieobecności właścicieli; grabienie liści lub pomoc przy prostych pracach porządkowych; mycie rowerów i hulajnóg; pomoc w porządkowaniu książek, zabawek lub innych rzeczy; drobną pomoc techniczną, na przykład uporządkowanie zdjęć na komputerze. Warto zacząć od rozmowy z bliskimi i sąsiadami. Rodzic może pomóc dziecku przedstawić propozycję, ustalić zakres pracy i wynagrodzenie. Ważne, aby zadanie było dostosowane do wieku, możliwości i bezpieczeństwa nastolatka.
2. Zarabianie dzięki własnym talentom.
Nastolatek nie musi wykonywać wyłącznie prac fizycznych. Własne zainteresowania i umiejętności również mogą stać się sposobem na zdobycie pierwszych pieniędzy. Jeśli dziecko lubi rysować, może tworzyć kartki okolicznościowe, zakładki do książek lub drobne dekoracje na zamówienie. Dziecko uzdolnione plastycznie może przygotowywać ręcznie robioną biżuterię, ozdoby świąteczne czy personalizowane upominki. Młodzi pasjonaci technologii mogą rozwijać umiejętności tworzenia prostych grafik, prezentacji lub materiałów cyfrowych. Nastolatek dobrze radzący sobie z językiem obcym może natomiast pomagać młodszemu rodzeństwu lub znanym rodzinie dzieciom w nauce słówek, oczywiście w zakresie swoich kompetencji. Warto zachęcać dziecko, aby zastanowiło się, co potrafi robić dobrze i komu jego umiejętności mogłyby się przydać. Pierwszym krokiem może być przygotowanie kilku przykładowych prac i pokazanie ich rodzinie lub znajomym.
3. Sprzedaż własnych wyrobów i niepotrzebnych rzeczy
Dobrym sposobem na zdobycie pierwszych pieniędzy może być sprzedaż przedmiotów, których dziecko już nie potrzebuje, na przykład książek, gier, zabawek czy sprzętu sportowego, z którego wyrosło. Warto przy tej okazji pokazać nastolatkowi, jak przygotować przedmiot do sprzedaży, zrobić dobre zdjęcie, opisać jego stan i ustalić rozsądną cenę. Sprzedaż własnych wyrobów, takich jak rękodzieło czy ozdoby, może z kolei uczyć podstaw przedsiębiorczości: oceny kosztów materiałów, ustalania ceny
i sprawdzania, czy przedsięwzięcie rzeczywiście przynosi dochód. W przypadku sprzedaży internetowej rodzic powinien nadzorować cały proces, sprawdzić zasady danej platformy i zadbać o bezpieczeństwo transakcji. Warto też wyjaśnić dziecku, że sprzedaż własnych rzeczy nie jest tym samym co regularne zarabianie na wykonywaniu pracy.
4. Praca wakacyjna
Starsze nastolatki często pytają o możliwość zarobienia pieniędzy podczas wakacji. W zależności od wieku i obowiązujących przepisów mogą pojawić się możliwości wykonywania odpowiednich prac sezonowych lub lekkich prac zarobkowych. Warto rozważyć między innymi pomoc przy prostych zadaniach organizacyjnych, sezonowych pracach porządkowych czy innych zajęciach dostosowanych do wieku i możliwości młodej osoby. Przed podjęciem pracy należy sprawdzić, czy dany rodzaj zajęcia jest dopuszczalny dla osoby w tym wieku, jakie warunki zatrudnienia obowiązują oraz jak zapewnić bezpieczeństwo. Nie każda oferta skierowana do dorosłych będzie odpowiednia dla ucznia szkoły podstawowej. Nie należy również zakładać, że każda aktywność zarobkowa jest możliwa na tych samych zasadach. W przypadku najmłodszych nastolatków zakres dopuszczalnych prac jest szczególnie ograniczony.
Jak znaleźć pierwszą okazję do zarabiania pieniędzy?
Dziecko często ma chęci, ale nie wie, od czego zacząć. W takiej sytuacji warto pomóc mu przygotować prosty plan. Warto porozmawiać o pomysłach na zarobek i pomóc ocenić ich realność. W pierwszej kolejności niech odpowie na trzy pytania:
- Co lubię robić i jakie mam umiejętności?
- Komu moja pomoc mogłaby się przydać?
- Ile czasu mogę na to przeznaczyć, nie zaniedbując nauki i odpoczynku?
Następnie może wybrać jeden pomysł i przedstawić go rodzinie. Warto wspólnie ustalić, co dokładnie ma zostać wykonane, ile czasu zajmie zadanie i jakie wynagrodzenie będzie odpowiednie. Rodzice mogą również pomóc dziecku rozpoznać nieuczciwe oferty. Należy zachować ostrożność wobec propozycji wymagających wpłaty pieniędzy na początek, udostępnienia haseł, danych bankowych czy przesyłania dokumentów nieznanym osobom.
Pierwsze zarobki – pierwsza lekcja samodzielności
Kiedy nastolatek zdobędzie pierwsze pieniądze, warto pozwolić mu zdecydować, co z nimi zrobi. Można zachęcić go do podziału kwoty na bieżące wydatki, oszczędności na wymarzony cel i rezerwę na przyszłość. Nie chodzi o kontrolowanie każdego zakupu. Znacznie ważniejsze jest pokazanie, że własne zarobki dają większą swobodę, ale wymagają również planowania. Jeśli dziecko wyda wszystko od razu, może zrozumieć, dlaczego warto następnym razem odłożyć choć niewielką część. Pierwsze doświadczenia zarobkowe uczą także punktualności, rzetelności, dotrzymywania ustaleń
i odpowiedzialności za wykonaną pracę. To umiejętności, które przydadzą się nie tylko w dorosłym życiu zawodowym, lecz także w codziennych relacjach z innymi ludźmi.
Drodzy Rodzice, pomóżmy dzieciom zrobić pierwszy krok!
Nie każdy nastolatek musi już zarabiać, a zdobywanie pieniędzy nie powinno odbywać się kosztem nauki, zdrowia czy odpoczynku. Warto jednak pokazywać młodym ludziom, że istnieją różne sposoby wykorzystania własnych umiejętności, a samodzielność finansowa zaczyna się od małych, przemyślanych działań. Zachęcam Państwa do rozmowy z dziećmi o ich pomysłach. Być może nastolatek, który lubi tworzyć, odkryje w sobie talent do rękodzieła. Ktoś, kto dobrze radzi sobie
z technologią, znajdzie sposób na wykorzystanie swoich kompetencji. Inny uczeń zacznie od drobnej pomocy osobom z najbliższego otoczenia.
Najważniejsze, aby pierwsze zarobki były dla młodego człowieka bezpiecznym doświadczeniem, które uczy inicjatywy, odpowiedzialności i wiary we własne możliwości. To właśnie te umiejętności mogą w przyszłości okazać się cenniejsze niż sama kwota, którą udało się dziecku zarobić.
