Czy dynamiczny rozwój narzędzi AI ma wpływ na pracę szkoły? Albo zadajmy pytanie inaczej: czy w szkole wykorzystuje się skutecznie AI? Nie chodzi tu o jakąś konkretną szkołę: podstawową, ponadpodstawową czy uczelnie wyższą. W zdecydowanej większości przypadków, instytucje edukacyjne niechętnie włączają nowe rozwiązania w swoje modele pracy. Najnowszy raport Microsoft1 wskazuje, że zaledwie ok. 10 % badanych uczniów czuje się przygotowanych przez szkołę do korzystania ze sztucznej inteligencji. Tylko 11% badanych stwierdziło, że szkoła promuje aktywne korzystanie z AI, za to aż 28% uczniów oceniło, że szkoła podchodzi do rozwiązań AI bardzo negatywnie, wręcz zabraniając ich wykorzystywania w nauce.
Z obecnej perspektywy, trudno jest jednoznacznie ocenić i skomentować takie podejście, nie znając szerszego kontekstu. Bardzo łatwo jest obecnie coś lub kogoś skrytykować lub jeszcze łatwiej ustawić na piedestale i podziwiać. Nie to jest celem tego artykułu. Pragnę skupić się na rzeczowej analizie możliwości stwarzanych przez AI, bazując na wypracowanych modelach postępowania oraz faktach i dobrych praktykach. Pierwszy fakt już znamy: szkoła niewiele w tym kierunku pomoże, więc poszukajmy wspólnie pomysłów w innych miejscach.
Kolejny fakt2: 97% nastolatków posiada doświadczenie w korzystaniu z przynajmniej jednego narzędzia lub systemu opartego na sztucznej inteligencji. Blisko co dziesiąta osoba w tej grupie używa ich codziennie, a kolejne 21% – raz lub kilka razy w tygodniu. Najczęstsze użycie AI:
Warto zwrócić uwagę na to, jakie są typowe wzorce zapytań, czyli mapa promptów w praktyce. Poniżej przedstawiono najczęstsze pytania kierowane do AI z podziałem na kategorie3. Sprawdź, czy działasz podobnie?
- Szkoła. Pomoc w nauce i zadaniach: „wytłumacz”, „pomóż ogarnąć”, „sprawdź”:
- „Wytłumacz mi to jakbym miał 12 lat / krok po kroku” (matma, fizyka, bio)
- „Zrób streszczenie rozdziału / lektury”
- „Pomóż mi zrobić plan wypracowania, ale nie pisz za mnie”
- „Zrób quiz/pytania kontrolne z tego tematu”
- „Sprawdź moje wypracowanie: błędy, styl, argumenty”
- „AI jako wyszukiwarka 2.0” (a nie tylko chatbot):
- „Szybko wytłumacz mi X i podaj przykład”
- „Porównaj A vs B, co lepsze i dlaczego”
- „Streść mi to w 5 punktach”
- „Znajdź argumenty za/przeciw”
- Języki obce: tłumaczenie + „brzmienie naturalnie”:
- „Przetłumacz i popraw, żeby brzmiało naturalnie”
- „Napisz to po angielsku bardziej formalnie/luźno”
- „Wytłumacz różnicę między X a Y w użyciu”
- Kreatywność i „nuda”: pomysły, memy, obrazki:
- „Daj 20 pomysłów na…” (TikTok, prezent, urodziny, projekt)
- „Wymyśl fabułę/postać/dialog”
- „Zrób opis grafiki / prompt do obrazka”
- Codzienne decyzje i planowanie: „co wybrać?”, „jak to ogarnąć?”:
- „Ułóż plan nauki na tydzień”
- „Napisz wiadomość do nauczyciela/rodzica, żeby brzmiała OK”
- „Pomóż mi wybrać: plusy/minusy”
- Porady osobiste, zdrowotne i „towarzystwo”:
- „Czy możesz dotrzymać mi towarzystwa”
- „Pomóż mi zrozumieć …”
- „Poradź mi co zrobić w sytuacji …”
- „Mam kłopot z …”
Podsumowanie
Wiedza na temat typowych modeli wykorzystania AI przez dzieci i młodzież, pozwala na wyciągnięcie wniosków dot. prawdopodobnego użycia ww. narzędzi w przyszłości. Budując strategię korzystania z wirtualnego asystenta w nauce, musimy mieć świadomość z jakimi obawami i oczekiwaniami przyjdzie nam się zmierzyć. Mamy obecnie pewien paradoks: z jednej strony wiemy, że 97% młodych Polaków korzysta ze sztucznej inteligencji, ale tylko 12% czuje się gotowych do pracy z jej wykorzystaniem. Czyli nadal mamy więcej pytań i wątpliwości niż odpowiedzi. Jak pokazuje raport Microsoft4, 75% młodych ludzi zdobywa wiedzę o AI poprzez samodzielną naukę i eksperymentowanie, a blisko 60% przez media społecznościowe. Na kolejnym miejscu są znajomi i grypy dyskusyjne, a na samym końcu szkolenia, warsztaty, konferencje czy targi edukacyjne.
Nadeszła pora na podsumowanie i wnioski płynące z używania AI przez młodzież:
- młodzi ludzie traktują AI najczęściej jako „korepetytora + redaktora + wyszukiwarkę”, ale mają intuicyjną granicę między „pomóż zrozumieć” a „zrób za mnie”;
- kończy się era „googlowania linków”, a nadchodzi „proszenie o gotową syntezę”, czyli młodzież pyta AI częściej o podsumowanie i interpretację, a rzadziej o same źródła;
- AI jest dla młodych „native speakerem na żądanie”, co świetnie pasuje do krótkich, iteracyjnych rozmów;
- AI jako asystent życia: planowanie aktywności, pisanie dokumentów/e maili, podejmowanie małych decyzji, pomoc w sytuacjach życiowych. Czyli rośnie rola AI jako „osobistego trenera nastolatka” — szczególnie w komunikacji i planowaniu;
- 72% nastolatków używa AI towarzyszy, a 33% deklaruje użycie do interakcji społecznej/relacji (w tym „wsparcie emocjonalne”);
- coraz częściej młodzi ludzie rozmawiają z AI o ważnych sprawach zamiast z człowiekiem, udostępniając przy tym prywatne informacje;
- obok „AI do zadań” rośnie „AI do rozmowy” – i to jest najszybciej dyskutowany obszar ryzyk (bezpieczeństwo, prywatność, wiek).
Aby nie kończyć tak formalnie tego spotkania, na koniec kilka zabawnych pytań, które odnotował jeden z najpopularniejszych chatbotów, zadanych przez nastolatków:
- Ile naleśników potrzeba, aby całkowicie przykryć budę dla psa?
- Ile kalorii spala intensywne myślenie o tym, że nic mi się nie chce?
- Czy muszę mieć na sobie spodnie podczas lekcji online, jeśli nie będę wstawać?
- O czym śnisz, kiedy nikt z tobą nie rozmawia?
Zapytałem chatbota na koniec, co myśli o ww. pytaniach i odpowiedział tak: „Młodzież wykorzystuje AI do eksperymentów społecznych i rozładowania napięcia, traktując mnie (chatbota) jako „lustro” swoich własnych, często ekscentrycznych myśli”. A Ty co o tym myślisz?
Zapraszam na kolejne spotkania, gdzie przyjrzymy się praktycznym zastosowaniom AI w nauce własnej, ze szczególnym uwzględnieniem przygotowania do egzaminów zewnętrznych.
1 Microsoft: „Generacja AI. Młodzi Polacy na cyfrowym rynku pracy”, adres: https://news.microsoft.com/source/emea/2025/07/generacja-ai-97-mlodych-polakow-korzysta-ze-sztucznej-inteligencji-ale-tylko-12-czuje-sie-gotowych-do-pracy-z-jej-wykorzystaniem/?lang=pl; dostęp: 2026-02-28
2 Common Sense Media/Ipsos: „The Dawn of the AI Era: Teens, Parents, and the Adoption of Generative AI at Home at School”; dostęp: 2026-02-28
3 Common Sense Media/Ipsos: „The Dawn of the AI Era: Teens, Parents, and the Adoption of Generative AI at Home at School”; dostęp: 2026-02-28
4 Microsoft: „Generacja AI. Młodzi Polacy na cyfrowym rynku pracy”, adres: https://news.microsoft.com/source/emea/2025/07/generacja-ai-97-mlodych-polakow-korzysta-ze-sztucznej-inteligencji-ale-tylko-12-czuje-sie-gotowych-do-pracy-z-jej-wykorzystaniem/?lang=pl; dostęp: 2026-02-28